B12 vitamini ince barsaklarda mideden salgılanan intrinsik faktöre ( IF) bağlanarak  emilir. Diyetle yetersiz alınım, bazı hastalıklar sebebi ile ince barsaklardan yetersiz emilim B12 vitamin eksikliğini oluşturur.

B12 vitamini (Siyanokobalamin) vücudumuz için çok önemli  olan vitaminlerdendir. B12 vitamini vücudumuzda meydana gelen birçok metabolik olayda düzenleyici rol oynar. Suda eriyen B12 vitamini  özellikle sinir sistemi fonksiyonları için gereklidir. Folik asit ile bileşimi sinir hücrelerinin kılıflarının korunabilmesi ve DNA sentezi için gereklidir; sinir iletilerini kolaylaştırır . Folik asit ile birlikte doğum defektlerini önlemekte önemli rol oynar Yine folik asit ve B6 vitamini ile birlikte kalp hastalıklarını ve damar tıkanıklığını önleyici rol oynamaktadır

Vitamin B12 hayvansal gıdalarda bulunur. Sebzelerde bulunmadığı için uzun süre sebzelerle beslenen (vejetaryen) kişilerde  B12 vitamini bağlı olarak rahatsızlıklar daha sık görülür.

Hafif derecede B12 eksikliği çok sık görülür. Uyuşukluk, unutkanlık, sabahları yataktan yorgun kalkma gibi belirtiler verir. Ağır vitamin B12 eksikliğinde ise sinir fonksiyonlarının bozulduğu kronik hastalıklar ortaya çıkmaktadır, kalıcı sinir harabiyetine yol açabilir.

 

B12 Vitamin Eksikliği Neden Oluşur?

 

-B12 içeren besinlerin yeteri kadar tüketilmemesi

-Yeteri kadar beslenilmesine karşın vücutta B12 vitamini emilim bozukluğu ( atrofik gastrit, B12 vitamininin emilimini sağlayan faktörlerin genetik olarak bulunmaması, parazitoz, mide barsak operasyonu geçirilmesi )

-Aşırı oranda alkol kullanımı

-Bazı ilaçların uzun süreli kullanımı (uzun süreli histamin 2 reseptör blokeri ve proton pompa inhibitörü tedavisi gibi ) b12 eksikliğine yol açan faktörlerdir.

 

B12 Vitamini Ne İşe Yarar ?

♦Anemi hastalığını önler,
♦Alyuvar üretilmesinde ve demir kullanımına yardımcı olur,
♦Doğru sindirim, protein sentezi, karbonhidrat ve yağ metabolizması için gereklidir.
♦Sinir tahribatını önler,
♦Doğurganlığı sağlar,
♦Hücre oluşumunu ve uzun yaşamasını sağlar,
♦ Sinir uçlarının normal gelişimini kolaylaştırır,
♦ Hafızanın güçlenmesine ve öğrenmeye yardım eder,
♦Gen kopyalanmasına yardım eder,
♦Çocuklarda zekâ gelişimi için gereklidir

 

B12 VİTAMİNİ EKSİKLİĞİNDE NE OLUR? 

  •    ♦   Vücudun çeşitli yerlerinde açıklanamayan uyuşmalar,
  •    ♦   Kol-bacakta hissizlik,
  •    ♦   Unutkanlık, dikkat eksikliği,
  •    ♦   Dengesiz yürüme, baş dönmesi ,
  •    ♦   Yaşlılarda açıklanamayan psikiyatrik bozukluklar  v.b. gibi nörolojik belirti ve bulgular .
  •    ♦   Kronik yorgunluk,uyku hali
  •    ♦   Depresyon, halusinasyon
  •    ♦   Sindirim bozuklukları,
  •    ♦   Dilde yanma, ağız içinde aftlar,
  •    ♦   Kalp çarpıntısı, solukluk gibi kansızlık belirtileri,
  •    ♦   Kulaklarda çınlama,
  •    ♦   Omurilikte lezyonlara bağlı bulgular,
  •    ♦   Çocuklarda büyüme ve gelişme geriliği, öğrenme güçlüğü görülebilir,
  •    ♦   Kısırlık  ( kadında yumurta, erkekte sperm hücresinin sağlıklı gelişimi için b12 vitamini gereklidir) .

 

Nörolojik ve psikiyatrik bulguların hematolojik bulgular gelişmeden önce de ortaya çıkabileceği akılda tutulmalıdır !

 

B12 vitamin eksikliği bulgusu olmasa da b12 eksikliği kimlerde  araştırılmalı ?

  • ♦Beslenmesi kötü olan ve nöropsikiyatrik bulguları olan yaşlılar,
  • ♦Uzun süredir vejeteryan beslenen kişiler,
  • ♦Metabolik hastalıklar nedeniyle proteinden kısıtlı diyet alan çocuklar ( örn. Fenilketonüri),
  • ♦Mide  veya ince barsak operasyonu geçiren hastalar,
  • ♦İnflamatuvar barsak hastalığı olanlar,
  • ♦Gastrit, ülser  gibi mide şikayeti olanlar
  • ♦Uzun süredir histamin 2 reseptör blokeri ve proton pompa inhibitörü tedavisi alan hastalar,
  • ♦Diyabet hastalığına bağlı metformin tedavisi alanlar

Bir bulgusu olmasa da B12 vitamini eksikliği açısından araştırılmalıdır.

 

Yaşlılarda B12 Eksikliği Daha Sık Gözlenir

 

Yaşlı insanlarda depresyonun en önemli nedenidir. Yaşlandıkça B12 vitamininin emilimi için gerekli olan mide asitimiz giderek düşer. Besinlerin emilim yeteneğini kaybeden yaşlı insanlarda, B12 gereksinimi giderek artar. Bu nedenle 50 yaş üzerindeki insanların B12 vitaminini harici alınması önerilir. Diğer suda eriyen vitaminlerden farklı olarak vücut dokularında depolanabilir. Bu yüzden eksiklik belirtilerinin ortaya çıkması yıllar alabilir.

Ağır vitamin B12 eksikliğinde  sinir fonksiyonlarının bozulduğu kronik hastalıklar ortaya çıkmaktadır. Yaş ilerledikçe vitamin B12 eksikliğinin görülme sıklığı artmaktadır. Araştırmalar 65 yaşın üstündeki kişilerin yaklaşık % 40‘ın da vitamin B12 eksikliği olduğunu göstermektedir. Bu yaşlarda görülen bazı zihinsel bozukluklar ve depresyonun bu nedenle oluşabileceği düşünülmektedir. Alzheimer hastalığına benzer belirtiler verebilir ve eksiklik uzun yıllar sürerse zihinsel bozulma geriye dönüşümsüz hale gelebilir.

 

B12 Vitamini Hangi Besinlerde Bulunur?

Kırmızı et, karaciğer, yumurta, süt, peynir ve balık b12 vitamini içeren yiyeceklerdir.

B12 vitamini eksikliğinin, iyileşmesi mümkün olmayan sinir tahribatlarına neden olması dolayısıyla, hayvansal ürünlerin hiçbirini yemeyen vejeteryanların, mutlaka ayrıca B12 vitamini alması gerekir

 

Vitamin B12 Tedavisine Yaklaşım

Vücudun sadece küçük miktarda B12 ye gereksinimi vardır.  Önerilen B12 normal günlük dozaj 2 ila 3 mcg dir. Vücuttaki eksikliğin ciddiyetine bağlı olarak kullanılabilecek 50 ila 2000 mcg lik B12 takviyeleri mevcuttur. Vejeteryan beslenmeye bağlı B12 eksikliği saptanan hastalarda oral B12 takviyesi verilebilir ancak B12 vitamini emilim sorunu olan hastalarda ıntramuskuler ( IM) ve  ağız içinde emilen  preparatlar tercih edilmelidir.

Tedaviye Başlama kriterleri

-Serum B12 düzeyleri 200pg/ml nin altında olan hastalar

-Serum B12 düzeyleri 200pg/ml den yüksek ama 400 pg/ml den düşük+ yüksek metilmalonik asit düzeyi ve-veya homosistin düzeyi olan hastalar

-Serum B12 düzeyleri 400 pg/ml den düşük ve B12 eksikliği ile uyumlu bulguları olan ve bu bulguları açıklayacak başka bir sorun saptanamayan hastalar

 

B12 vitamini ülkemizde siyanokobalamin formunda 1000 mikrogram’lık ampül veya hidroksikobalamin içeren B kompleks ampülü seklinde piyasada bulunmaktadır.  Çok farklı tedavi rejimleri vardır. Önemli olan tedaviye cevabın takibiyle, uygun dozda B12 vitamini verildiğinden emin olunmasıdır.

 

Tedavi süresi nedene göre belirlenir: Diyetle yetersiz alıma bağlıysa; eksiklik bulguları düzeldikten sonra yaşa uygun günlük B12 vitamini alımı (diyetle veya multivitamin desteğiyle) sağlanır. Kobalamin emilim bozukluğu varsa ve altta yatan nedenin tamamen tedavisi mümkünse (örn:parazitoz) tedavi ile bulgular düzeldikten sonra, yaşa uygun günlük B12 vitamini alımı sağlanır. Ancak, bu grupta altta yatan hastalığın tedavisi mümkün değil veya hastada kobalamin metabolizma bozukluğu varsa ömür boyu B12 vitamini kullanımı önerilir.

 

  • ►B12 vitamini eksikliği olan olgularda tek başına folik asit verilmesi nörolojik bulguların ağırlaşmasına neden olabilir.
  • ►B12 vitamini emilim sorunu olan hastalarda tedavi sonlandırılırsa relaps ortalama 65 ay sonra meydana gelir (21-123 ay)

 

Parenteral tedavi (1000 mcg/gün)  ıntramuskuler( IM) olarak  1 hafta süreyle her gün, takiben haftada 2 gün 2 hafta süreyle, sonra haftada 1 defa 4 hafta süreyle, en son aylık tedavi verilir. Nörolojik bozukluğu olan olgularda idame tedavi 2 haftada bir verilir.

Enjeksiyon fobisi olan hastalarda, çocuklarda ve  serum B12 düzeyi istenen seviyeye ulaşan hastaların  idame tedavisinde; dilaltından emilen ağız içinde eritilerek kullanılan preparatlar kullanılabilir. Ancak bu tedavide B12 serum düzeyleri daha yakından takip edilmelidir. Bu tedavide kullanılan preparatlar 2 ay süreyle her gün bir adet alınır idame tedavide  on beş günde 1 veya ayda 1 adet şeklinde devam edilir.

 

B12 vitamini fazlalığı yan etkiye sebep olur mu?

Yüksek dozajlarda bile herhangi bir toksisite  raporlanmamıştır.

 

www.bursanoroloji.net  /  www.bursanoroloji.net

Diğer Yazılar